Ypenburg Net

Een restje Koude Oorlog in een VINEX-wijk

De verkeerstoren van de voormalige NAVO-basis Ypenburg staat er wat verloren bij. Van afstand lijkt het nog heel wat, maar als je dichterbij komt dan schrik je er toch van hoe weer en wind hebben toegeslagen. Al 21 jaar wordt de toren nu niet meer gebruikt. De toren stond vroeger vrij in het veld, nu staan er woningen omheen. De toren is blijven staan, maar wat er gaat er mee gebeuren?

Ypenburg is vanaf het begin een sportvliegveld geweest. In de weekend stonden drommen mensen uit Den Haag en omgeving bij de poort zich te vergapen aan de vliegtuigen. Voor toegang moest worden betaald. Alleen de elite had toegang tot het luchthavengebouw met restaurant en aeroclub. De grenzen van vliegveld lagen ter hoogte van Anthony Fokkersingel, Plesmanlaan, Laan van Hoornwijck en de A4. Het luchthaven of stationsgebouw lag op de hoek van het vierkante vliegveld aan de Rotterdamseweg (A13). Op het stationsgebouw stond een verkeerstorentje, vanwaar goed zicht was over de vliegbewegingen op en boven het veld.

De mobilisatie in 1939 maakte een eind aan de sportvliegerij want het leger nam Ypenburg in gebruik. En dat betekende bijna het einde, want in de meidagen van 1940 werden veld en gebouwen zwaar beschadigd bij de eerste grote luchtlandingsoperatie in de geschiedenis. Overigens moesten de Duitsers hier één van hun eerste verliezen incasseren. Uit de bezettingstijd is weinig bekend, maar de Duitsers zullen niet veel plezier van hun Flugplatz (Den) Haag hebben gehad, want in 1943 maakten ze het veld onbruikbaar. Ze legden sloten aan dwars op de houten landingsbaan die ze net daarvóór voor veel geld hadden aangelegd.

Na de oorlog zette men alles op alles om Ypenburg in oude glorie te herstellen. Met de feestelijke heropening in mei 1947 brak een nieuwe civiele periode aan. En feestelijk bleef het, want naast de activiteiten van ondernemer Frits Diepen werden er regelmatig grootse vliegfeesten en wedstrijden georganiseerd. De Internationale Luchtvaart Show Ypenburg (ILSY) was in Nederland een begrip. In deze tijd maakte men ook vaak gebruik van het veld voor proefnemingen en demonstraties. Zo werd hier de eerste Nederlandse helikopter beproefd (een Si 51). De lobby van Frits Diepen voor uitbreiding van Ypenburg mislukte toen de regering rond 1950 het besluit nam om geen tweede nationale luchthaven aan te leggen. Daardoor mocht Ypenburg niet uitbreiden en kon Rotterdam wel Zestienhoven aanleggen. In 1952 kreeg Frits Diepen toestemming om een lange landingsbaan aan te leggen. Dit plan heeft Frits Diepen zelf niet kunnen uitvoeren omdat door de Koude Oorlog de NAVO extra luchtmachtbases nodig had. Ypenburg werd een militaire vliegbasis. Frits diepen kon in een enclave zijn bedrijf Avio Diepen voortzetten. De landingsbaan werd zo’n 3,5 kilometer, geschikt voor de zwaarste vliegtuigen.

Bij zo’n basis hoorde natuurlijk een verkeerstoren en in 1956 werd “onze” toren gebouwd. De architect, ir. A.J. Prins van de Genie, was niet in één keer klaar, want de gemeentearchitect van Nootdorp, (ir. van Essen), vond het nodig dat het ontwerp ingrijpend werd aangepast.

Het resultaat kunt u nog steeds bekijken. De toren is 7 meter in doorsnee en ongeveer 20 meter hoog. Hij is zeskantig en bestaat uit een betonnen skelet met daartussenin rode baksteen. Daar bovenop zeskantige afgeplatte koepel, een glasconstructie.