Helikopters op Ypenburg

door W. van Mil

In 1946 bestelt Frits Diepen In Amerika een helikopter, een Sikorsky S-51 om ervaring op te doen met een hefschroefvliegtuig zoals het toen in goed Nederlands heet. Frits Diepen wil in samenwerking met diverse ministeries en het bedrijfsleven onderzoeken naar de bruikbaarheid van de helikopter. Hiertoe wordt een "Stichting voor Hefschroefvliegtuigen" in het leven geroepen. In deze stichting nemen deel de Ministeries van Oorlog, Marine, Verkeer en Landbouw. Verder zijn ook de KLM, de PTT, de Nederlandse Spoorwegen en het Nationale Luchtvaart Laboratorium en Frits Diepen Vliegtuigen. Op 7 juli 1947 wordt de helikopter op Ypenburg afgeleverd en krijgt als registratie teken PH-HAA.Op 20 augustus 1947 maakt de chef vlieger van Frits Diepen Vliegtuigen de heer Hein Bulten hiermee zijn eerste vlucht.

Alle bij de Stichting betrokken instanties mogen met de helikopter proeven doen, waarvoor 500 uur wordt uitgetrokken. De Koninklijke Marine die zeer geïnteresseerd is krijgt 100 uur.Het Ministerie voor Landbouw 50 uur voor het maken van sproeivluchten. En het Ministerie van Oorlog heeft een aantal uren gereserveerd voor artillerie-waarnemingen, ziekenvervoer en bevoorrading.

Op 28 september 1947 maakt de PH-HAA zijn eerste postvlucht, de eerste niet officiële postvlucht, met als Piloot H. Bulten, welke ook de vervoerde poststukken tekende, in totaal 15 stuks. Een speciaal rood stempel werd geplaatst, terwijl het de brief ook een privé stempel van Frits Diepen Vliegtuigen N.V. krijgt.

Op 7 oktober 1947 vliegt men naar het vliegdekschip de Karel Doorman die ergens op de Noordzee vaart. En op 5 november 1947 vliegt men de eerste officiële internationale helikopter postvlucht een wereld primeur waarbij 12000 poststukken zijn vervoerd. Voor al deze vluchten heeft de PTT met een speciale herdenkingsstempel de poststukken gemerkt.

In de strenge winter van 1948/1949 worden zes vluchtengemaakt naar het geïsoleerde Ameland en Schiermonnikoog. Tijdens de eerste ILSY kan het publiek de helikopter in actie zien en op de grond bewonderen.

Nadat de helikopter 470 uren voor de Stichting te heeft gevlogen, wordt hij door Avio Diepen volledig gereviseerd en overgedragen aan de Koninklijke Marine.Waar hij onder de naam "Jezebel" met als registratie H-1 tot volle tevredenheid van de Koninklijke Marine tot 1959 vliegt.

Tijdens de Watersnoodramp van februari 1953 heeft de Kon.Marine deze helikopter als reddingshelikopter ingezet en vele mensen hebben hun leven hieraan te danken.

Op Ypenburg worden helikopters gestationeerd.

In december 1957 plaatst de Koninklijke Luchtmacht het 298e en 299e squadron van de Groep Lichte Vliegtuigen (GLV) op Ypenburg. Bij deze groep GLV, is ook het eerste helikopteronderdeel ingedeeld dat met de Hiller H-23B Raven vliegt. Later komt de Franse Alouette II helikopter er bij. Deze helikopter dient als opsporings- en reddingstoestel. In maart 1959 word de SAR (Search and Rescue) unit op gericht. Sinds 1962 worden door het 300 squadron de vliegers voor de helikopters op Ypenburg opgeleid.

De huidige Bosvijver kreeg na de ingebruikname van Ypenburg als vliegbasis een functie als oefenruimte voor reddingshelikopters.

In de begin vijftigerjaren werd de SAR-taak uitgevoerd door de Marineluchtvaartdienst met verouderde amfibievliegtuigen van het type Sea Otter en een Sikorsky S-51. De Sea Otters werden al snel afgeschreven en de helikopter werd opgeëist voor andere doeleinden. In de loop van 1958 besloot de Koninklijke Luchtmacht zowel haar eigen vliegers als die van de NAVO-bondgenoten, die gebruik maakten van de oefenschietbanen op Vlieland en Terschelling, een grotere overlevingskans te bieden in geval van moeilijkheden. Voor dit doel werden in 1958 zes Sud Aviation Alouette II helikopters voor deze taak aangeschaft. Op 25 maart 1959 werden de eerste twee Alouette helikopters overgevlogen van Le Bourget naar Ypenburg. De helikopters werden tijdelijk gestationeerd bij het 298 Squadron. Op 25 april 1959 werd de SAR/TAR Search And Resque /Tactical Air Reconnaissance) unit operationeel.

Tot in 1967 verbleef de unit op de vliegbasis Ypenburg. De stand-by heli werd op Terschelling geplaatst. De eerste reddingsactie vond plaats op 30 september 1959 toen twee F-84 Thunderstreaks betrokken raakten bij een botsing in de lucht boven de Waddenzee. Slecht één piloot overleefde de crash en werd opgepikt door één van de SAR-helikopters.

In 1966 werden de Alouette II SAR-helikopters vervangen door vijf grotere en snellere Alouette III's. De Alouette III voor SAR doeleinden werd uitgerust met opblaasbare drijvers en een hijsinstallatie voor het oppikken van drenkelingen. In 1968 werd de SAR-taak opgeheven. De vliegbasis Ypenburg werd gesloten en de SAR/Fotovlucht overgebracht naar vliegbasis Soesterberg. In die periode was de unit het officiële luchtvervoer voor leden van de koninklijke familie.

Tenslotte werd op 30 juni 1977 de SAR-Flight overgeplaatst van Soesterberg naar de vliegbasis Leeuwarden en groeide de taak uit tot een officiële 24-uurs stand by dienst. Deze reddingseenheid, vliegt sinds februari 1994 met de AB-412SP helikopter en heet tegenwoordig het 303 SAR Squadron. Het accent van het operatiegebied ligt rond het Waddengebied van en naar de Waddeneilanden in het noorden van Nederland om het transport van patiënten, die snel overgebracht moeten worden om medische redenen. De reddingshelikopters moet ook stand-by staan tijdens het gebruik van de schietrange op Vlieland. En verder verleent de SAR haar diensten als bijzondere omstandigheden dat vereisen, zoals dijkbewaking bij zware storm of tijdens watersnood van de grote rivieren. Ook het vervoeren van zeehonden gebeurt regelmatig met de SAR-helikopters. Het SAR-team heeft in de loop van haar bestaan een twintigtal militaire vliegers uit binnen- en buitenland en een zestigtal opvarenden en drenkelingen uit zee gered.

Ypenburg heeft ook de primeur om diverse helikopter fabrikanten Ypenburg gebruiken om hun product te demonstreren Zoals in 1967 toen Boeing de vertol CH-47 Chinook aan de Kon. Marine en Luchtmacht demonstreerden Uiteindelijk besluit de Kon. Luchtmacht in 1995 een dertiental van dit type aan te schaffen. Diverse Hughes en Westland-Wessex en de Lynx, Sikorsky S-61, Aérospatiale met de Alouette II, de SA-330 Puma en de Gazelle, Agusta A-106 en nog vele andere.

Internationale SAR wedstrijden

In Mei 1970 vindt op Ypenburg de vierde ontmoeting plaats van de internationale wedstrijd voor reddingshelikopters waaraan teams deelnemen van de RAF- Engeland, Royal Danish Air Force, Royal Belgiam Air Force en team van de Kon. Luchtmacht.

Het idee hier achter is dat in een internationale competitie wordt gestreden maar ook dat men ideeën uitwisselt over redding en opsporings methodieken.

De eerste ontmoeting 1967 vond plaats in Koksijde, België en werd gewonnen door het Deense team. In 1968 won het Engelse team in de Aalborg, Denemarken.

In 1969 won Nederland in het Engelse Thorney en daarom is Ypenburg nu aan de beurt om deze wedstrijd te organiseren.De grote (huidige Bos) vijver is o.a. het operatie gebied

Aan deze wedstrijd namen in totaal een twintigtal helikopters deel en een honderdtal personen.